Wat als social media van nuttig communicatiemiddelen transformeren in essentiële tools in je dagelijks leven? En als je zaken met de overheid voornamelijk via (social) apps moet gaan regelen. Dit klinkt nog als toekomstmuziek, maar in China is dit al realiteit. De 1,22 miljard Chinezen die in China wonen hebben de afgelopen 10 jaar enorm veel digitale ontwikkelingen meegemaakt.

China heeft zich gigantisch snel ontwikkeld tot een grootmacht op economisch en technologisch gebied. Niet in het minst door in te zetten op (mobiele) technologie, apps en het stimuleren van (internationale) e-commerce. AliExpress is bijvoorbeeld een grootmacht op het gebied van e-commerce. Het Chinese technologiebedrijf Tencent is inmiddels meer waard dan Facebook. De belangrijke handelsstad Shanghai heeft met 23 miljoen inwoners al een hoger inwoneraantal dan heel Nederland en is dynamische stad waar handel, techniek en innovatie samenkomen.

De Skyline van Shanghai, de stad met 23 miljoen inwoners.

Het Rijksbrede Kennisnetwerk Social Media (RKS) reisde af naar Shanghai om verschillende grotere en kleine organisaties te bezoeken met de vraag: Wat kunnen wij leren van de Chinezen op het gebied van social media en digitalisering? Het programma was uitgebreid: we bezochten zowel grote commerciële spelers zoals Alibaba en Heineken, maar ook innovatie start-ups en een journalistiek platform.

Social apps onmisbaar in het dagelijks leven

Een aantal zaken op technisch gebied zijn fundamenteel verschillend met Nederland. Zo zijn Google, Facebook en Twitter onbereikbaar door de ‘Chinese firewall’. In China zijn een aantal Chinese apps dominant op social gebied. WeChat is onmiskenbaar het belangrijkste social platform. Daarnaast vervult Weibo de rol van Twitter in China. Bijna een miljard mensen gebruiken WeChat. Het wordt gebruikt voor allerlei dagelijkse services: reserveringen, betalingen, ov-reizen, kadootjes uitdelen aan vrienden, tickets boeken, belasting betalen etc. etc. Ook voor betalingen is WeChat de norm. Cash geld wordt steeds zeldzamer in China. Er zijn zelf mensen die maandenlang geen cash geld op zak hebben. Overal in China kom je QR-codes tegen. Voor het overmaken van geld, wifi aanvragen in een taxi, tot aan het ontgrendelen/huren van een publieke fiets. Met WeChat kun je QR-codes scannen en direct je transactie beginnen.

Privacy

Online privacy is non-existent in China. De overheid monitort online betalingen, gesprekken en transacties. Soms worden WeChat groepen gesloten of worden mensen aangesproken op uitingen op WeChat. Dit is dus fundamenteel anders dan de besloten end-to-end encryptie van Whatsapp.

Het verschil tussen arm en rijk in China is enorm. Wel wordt de Chinese middenklasse steeds groter en worden consumenten kritischer in wat zij kopen.

Zakelijke relaties onderhouden via WeChat is doodnormaal. Er is een schroom om mensen toe te voegen op Whatsapp (zoals in Nederland meer het geval is). Voor een bank als de Rabobank is social media lastiger in te zetten door de strengere wetgeving waaraan de Rabobank als Nederlands bedrijf moet voldoen. Wel gebruiken zij het ook om contacten te onderhouden met zakelijke relaties.

Tijdens ons bezoek aan de Rabobank leerden we dat de Chinezen Rabobank als werkgever waarderen, omdat er meer met westerse arbeidsvoorwaarden wordt gewerkt dan bij Chinese concurrenten. Het verloop is wel relatief hoog. Veel werknemers wisselen om de paar jaar van werkgever, maar blijven zich wel op westerse bedrijven richten als ze er eenmaal hebben gewerkt.

Infographic: de economie van China op dit moment nr 2 ter wereld, onderweg naar nr 1

E-commerce is booming (en Alibaba dus ook)

Het succes van de groeiende economie en de booming e-commerce wordt het beste samengevat in het verhaal van Alibaba. Het begon allemaal met Jack Ma en een klein clubje mensen, dat het eerste internetbedrijf in China oprichtte in 1999. Het is uitgegroeid tot een bedrijf met meer dan 45.000 medewerkers. Alibaba bestaat nu uit een heel ecosysteem waar ook Ali Express (online retail) en Alipay (mobiel en online betalingsplatform). Verder is er ook de micro-loan service Sesame Credit waarin bedrijven heel snel krediet kunnen vragen om hun bedrijf op te zetten. Doordat onderlinge relaties en vertrouwen zeer belangrijk is, zijn ‘word of mouth’ en recensies erg belangrijk. Als een bedrijf ‘fake reviews’ gebruikt om zichzelf te promoten worden deze verstoten uit het eco-systeem.

‘Data is onze olie’

Alibaba is een e-commerce company, maar wordt steeds meer een data company. De data die Aliababa verzamelt rondom surfgedrag, transacties en social media worden steeds belangrijker. Vandaar dat data en cloud computing een steeds belangrijker onderdeel worden van het bedrijf. Alimama werd in 2007 opgericht, en is een network marketing platform dat het mogelijk maakt om marketing te doen op basis van data vanuit het hele Alibaba netwerk.

Op Alimama hebben mensen een ‘super ID’ hebben, waar heel veel informatie aan hun account is gekoppeld. Op deze manier realiseert Alibaba dat mensen producten te zien krijgen die passen bij hun winkelgedrag en krijgen ze een gepersonaliseerde pagina te zien.

Marketing wordt opnieuw gedefinieerd als Consumer Asset Management. Er wordt ingezet op het creëren van awareness, interesse, en vervolgens op de verkoop en de loyaliteit van de kopers. De totale gegenereerde data wordt geaccumuleerd in een databank. Niet voor niets hoorden we de uitspraak ‘data is onze olie’.

Auteur: Tim van Waard

Dit is deel 1 van het verslag van de studiereis. Deel 2 is Wat Nederland kan leren van digitaal China.

Deelnemers aan de studiereis waren medewerkers van DPC (ministerie van Algemene Zaken), de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, Werken voor Nederland.nl, Waternet en het kernteam van het Rijksbreed Kennisnetwerk Social Media.  

 

De futuristische wereld van de Chinese social media